.png)
Agâh Enes Yasa projenin hikâyesini kendi sayfasında şöyle anlatıyor:
"Bursa, Osmanlı'nın ilk başkenti ve Türkiye'nin en önemli tarihî kentlerinden biri olmasına rağmen, özellikle 20. yüzyıl boyunca yoğun bir mekânsal dönüşüm yaşamıştır. 1930'lardan itibaren hızlanan imar faaliyetleri, plansız kentleşme, koruma politikalarındaki yetersizlikler ve kurumsal eksiklikler sonucunda yüzlerce sivil, kamusal, endüstriyel ve ticari yapı ortadan kalkmıştır. Tekke ve zaviyelerden gayrimüslim toplumuna ait yapılara, köşklerden hanlara, fabrikalardan mahalle dokularına kadar uzanan bu kayıplar, Bursa'nın tarihsel belleğinde önemli boşluklar oluşturmuştur.
Kentin korunmasına yönelik çeşitli öneriler özellikle 1950'li yıllardan itibaren gündeme gelmiş olsa da bunların önemli bir bölümü uygulamaya geçirilememiş, Bursa tarihî merkezi ve çevresi uzun yıllar sağlıklı bir koruma yaklaşımından yoksun kalmıştır. Bugün kentin fiziksel görünümünü belirleyen pek çok dönüşüm, bu dönemin planlama anlayışının ve kurumsal koşullarının bir sonucudur.
Bursa Hayalet Yapılar Haritası, bu kaybolan mirası belgelerle yeniden görünür kılmak amacıyla 2022 yılında Bursa Bellek Haritası adıyla başlatılmıştır. Proje kapsamında arşiv belgeleri, haritalar, hava fotoğrafları, kartpostallar, süreli yayınlar ve özel koleksiyonlardan yararlanılarak Bursa'nın 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyılın ikinci yarısı arasındaki mekânsal dönüşümü dijital ortamda yeniden oluşturulmaktadır. Çalışma yalnızca yıkılan yapıları göstermeyi değil, bu yapıların kent yaşamındaki işlevlerini, dönüşüm süreçlerini ve ortadan kalkış nedenlerini de ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Projenin gelişim sürecinde çeşitli kamu kurumları, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği imkânları değerlendirilmiştir. 2025 yılında Bursa Büyükşehir Belediyesi ile proje kapsamında bir iş birliği süreci başlatılmış; ancak idari ve bürokratik nedenlerle bu ortaklık sürdürülebilir olmamış ve taraflar arasındaki süreç 2026 yılı Haziran ayında sona ermiştir.
Bugün Bursa Hayalet Yapılar Haritası, bilimsel bağımsızlığını koruyarak yoluna devam etmektedir. Projenin, ODTÜ bünyesinde yürütülen Anatolia: 19th Century dijital beşerî bilimler projesi çatısı altında, StoryMaps altyapısı kullanılarak yayımlanmasına karar verilmiştir. Teknik altyapı ve geliştirme süreci Ömer Mert Coşkun'un katkılarıyla yürütülmektedir.
Bursa Hayalet Yapılar Haritası, geçmişe duyulan nostaljiyi değil; belgeye dayalı kent tarihini esas alan bir dijital araştırma platformudur. Amacı, Bursa'nın kaybolan mimarî ve kültürel mirasını herkes için erişilebilir hâle getirmek, araştırmacılar ile kent sakinleri arasında ortak bir tarih bilinci oluşturmak ve gelecekteki koruma çalışmalarına güvenilir bir dijital başvuru kaynağı sunmaktır."
Kentin korunmasına yönelik çeşitli öneriler özellikle 1950'li yıllardan itibaren gündeme gelmiş olsa da bunların önemli bir bölümü uygulamaya geçirilememiş, Bursa tarihî merkezi ve çevresi uzun yıllar sağlıklı bir koruma yaklaşımından yoksun kalmıştır. Bugün kentin fiziksel görünümünü belirleyen pek çok dönüşüm, bu dönemin planlama anlayışının ve kurumsal koşullarının bir sonucudur.
Bursa Hayalet Yapılar Haritası, bu kaybolan mirası belgelerle yeniden görünür kılmak amacıyla 2022 yılında Bursa Bellek Haritası adıyla başlatılmıştır. Proje kapsamında arşiv belgeleri, haritalar, hava fotoğrafları, kartpostallar, süreli yayınlar ve özel koleksiyonlardan yararlanılarak Bursa'nın 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyılın ikinci yarısı arasındaki mekânsal dönüşümü dijital ortamda yeniden oluşturulmaktadır. Çalışma yalnızca yıkılan yapıları göstermeyi değil, bu yapıların kent yaşamındaki işlevlerini, dönüşüm süreçlerini ve ortadan kalkış nedenlerini de ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Projenin gelişim sürecinde çeşitli kamu kurumları, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği imkânları değerlendirilmiştir. 2025 yılında Bursa Büyükşehir Belediyesi ile proje kapsamında bir iş birliği süreci başlatılmış; ancak idari ve bürokratik nedenlerle bu ortaklık sürdürülebilir olmamış ve taraflar arasındaki süreç 2026 yılı Haziran ayında sona ermiştir.
Bugün Bursa Hayalet Yapılar Haritası, bilimsel bağımsızlığını koruyarak yoluna devam etmektedir. Projenin, ODTÜ bünyesinde yürütülen Anatolia: 19th Century dijital beşerî bilimler projesi çatısı altında, StoryMaps altyapısı kullanılarak yayımlanmasına karar verilmiştir. Teknik altyapı ve geliştirme süreci Ömer Mert Coşkun'un katkılarıyla yürütülmektedir.
Bursa Hayalet Yapılar Haritası, geçmişe duyulan nostaljiyi değil; belgeye dayalı kent tarihini esas alan bir dijital araştırma platformudur. Amacı, Bursa'nın kaybolan mimarî ve kültürel mirasını herkes için erişilebilir hâle getirmek, araştırmacılar ile kent sakinleri arasında ortak bir tarih bilinci oluşturmak ve gelecekteki koruma çalışmalarına güvenilir bir dijital başvuru kaynağı sunmaktır."
Haritadaki ikonların renklerinin farklı anlamları var.
Dini Yapılar (Cami, Kilise, Havra, Tekke, Cemaat Okulu...) Kahverengi
Ticari Yapılar (Fabrika, Han, Otel, Dükkan, Atölye...) Açık Kahverengi
Beyaz Yapılar: Kamusal Yapılar (Askeri Yapı, Hastane, Devlet Okulu, Kamusal Alan, Park, Bahçe...) Sarı
Andezit: Sivil Yapılar
Projede ana kaynak olarak Bursa Büyükşehir Belediyesi Koleksiyonundan, 1896 ile 1905 yılları arasında hazırlandığı düşünülen "Plan Général de Brousse" başlıklı Fransızca harita kullanılmış.
Proje Paydaşları
Agâh Enes Yasa anlatımıyla Proje Paydaşları:
Agâh Enes Yasa anlatımıyla Proje Paydaşları:
"Proje çok farklı temalara ve dönemlere temas ettiğinden, çeşitli uzmanlık alanlarından araştırmacılar ve koleksiyonerler bilgi ve birikimlerini bizimle paylaştılar. Özellikle günümüze ulaşmayan ya da Tanzimat döneminde yeniden inşa edilen yapılar konusunda Hüseyin Gürsel Bilmiş'in katkıları büyük önem taşıdı. Bursa'daki tekkeler, dervişler ve tasavvuf hayatı üzerine M. Hakan Kekeç; Cumhuriyet dönemi kent hafızası ve kültürel mirası konusunda Serdar Kuşku; yıllar içinde bir araya getirdiği zengin fotoğraf koleksiyonuyla Uğur Cavaç projeye değerli katkılar sundu. Bunların yanı sıra arşivlerini, bilgi birikimlerini ve hatıralarını bizimle paylaşan daha pek çok isim, Bursa'nın kaybolan mekânlarını ve unutulmaya yüz tutmuş hikâyelerini yeniden görünür kılmamıza yardımcı oldu. Bu çalışma, yalnızca bireysel bir araştırmanın değil, kentin hafızasına sahip çıkan çok sayıda insanın ortak emeğinin ürünüdür."
Kaynak: Bursa Hayalet Yapılar Haritası
25 Haziran 2026 / C.E.Y.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder